Fransa, Beşinci Cumhuriyet tarihinin en uzun soluklu ve yapısal olarak en derin tarımsal krizlerinden biriyle karşı karşıya. 2024 yılının Ocak ayında, ülkenin güneybatısındaki Occitania bölgesinde yerel bir isyan olarak başlayan kriz, kısa sürede ulusal bir yangına dönüştü ve 2025 yılının sonlarına doğru ise Avrupa Birliği’nin karar alma mekanizmalarını kilitleyen jeopolitik bir kördüğüme evrildi. Krizin merkezinde ise Fransız çiftçisinin varoluşsal sorunları var. Bir yanda Avrupa Birliği’nin “Yeşil Mutabakat” (Green Deal) çerçevesinde dayattığı katı çevre standartları ve üretim kısıtlamaları var iken, diğer yanda da küreselleşen pazarın getirdiği düşük fiyat baskısı ve haksız rekabet algısı var. Bu tarım sektörünü patlama noktasına getirdi ve Fransız çiftçileri çıldırttı. Gabriel Attal hükümetinin yangın söndürme önlemleriyle başlayan süreç, Sébastien Lecornu liderliğindeki yeni hükümetin (2025 sonu itibarıyla) karşılaştığı çok boyutlu sağlık ve ticaret krizleriyle devam ediyor. Mercosur anlaşması (Aralık 2024’te Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen tarafından Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay ile 25 yılı aşkın müzakerelerin ardından Atlantik genelinde yaklaşık 700 milyon kişilik bir serbest ticaret alanı yaratma anlaşması.), ve sığır dermatozu salgını, bu çatışmanın üç ana cephesini oluşturuyor.

1. Krizin kökleri ve Arka Planı

Fransız tarımı, II. Dünya Savaşı sonrasından bu yana, Fransa için ulusal egemenliğin ve stratejik özerkliğin dayanak noktasıdır. Tarihi olarak Fransız toplumu için ise, bu milletin var oluşundan beri tarım, ana varoluş unsurlarından biridir ve Orta Çağ’dan 2020’li yıllara kadar da bu hep böyle olmuştur. Ancak 2020’li yıllara gelindiğinde, sektörde derin bir kimlik ve gelir krizi yaşanmaya başlanmıştı. 2022 Rusya-Ukrayna Savaşı ile artan enerji ihtiyacı, gübre maliyetlerinin artması, iklim değişikliğinin getirdiği kuraklıklar ve Avrupa Ortak Tarım Politikası’nın (CAP) getirdiği bürokratik yükler bardağı taşırdı.

Ekonomik Makasın Açılması

Çiftçilerin temel şikâyeti ekonomik sıkışmadır. Girdi maliyetleri (mazot, gübre, yem) enflasyonla birlikte hızla artarken, süpermarket zincirleri ve gıda endüstrisi ile yapılan fiyat pazarlıklarında (Egalim yasalarına rağmen) ürün satış fiyatlarının baskılanması, üreticiyi zararına üretim yapar hale getirdi. Özellikle organik tarıma yönelen üreticiler, bekledikleri primleri alamamış ve pazarın daralmasıyla karşı karşıya kalmıştır. Bu arada tarım, Fransız toplumunun sadece %2-%3’ünü istihdam etse de 88.3 Milyar Euro ile Fransa, Avrupa Birliği’nin en büyük tarımsal üreticisi konumunda.

Aşırı Transpozisyon

Durumun buraya gelmesinin temel sebeplerinden biri, Fransız çiftçilerin öfkesinin odağında yer alan “aşırı transpozisyondur” (sur-transposition). Kısaca bu, AB uygulanması istenen direktiflerin Fransız ulusal hukukuna aktarılırken, Brüksel’in istediğinden daha katı kurallar şeklinde uygulanması anlamına geliyor. Çiftçiler, İspanyol veya İtalyan rakiplerinin daha gevşek kurallarla üretim yaparken, kendilerinin Fransız bürokrasisi tarafından cezalandırıldığını ve ezildiğini iddia ediyor.

2. İlk Patlama

Krizin fitili, 2024 yılının Ocak ayında, Fransa’nın güneybatısında ateşlendi. Hükümetin, tarımsal dizel (GNR – Gazole Non Routier) üzerindeki vergi indirimlerini kademeli olarak kaldırma planı çiftçileri çıldırttı. Ancak bu mali tedbir, zaten yıllardır biriken öfkenin sadece tetikleyicisiydi.

Hareketin sembolik başlangıcı, “On marche sur la tête” (Başımızın üzerinde yürüyoruz / İşler tersine döndü) eylemiydi. Çiftçiler, kırsal kasabaların girişindeki tabelaları söküp ters çevirerek, hükümetin tarım politikalarındaki mantıksızlığı ve bürokratik absürtlüğü protesto etti. Bu sessiz ve sembolik eylem, Ocak ortasında yerini sert blokajlara bıraktı.

A64 Otoyolu ve Jérôme Bayle Faktörü

18 Ocak 2024’te, Haute-Garonne bölgesindeki Carbonne yakınlarında A64 otoyolu traktörlerle kapatıldı. Bu eylem, Paris merkezli büyük sendikaların (FNSEA) organize ettiği bir hareketten ziyade, tabandan gelen bir isyandı. Burada, Volvestre bölgesinden bir sığır yetiştiricisi olan Jérôme Bayle sahneye çıktı ve hareketin gayriresmi lideri ve yüzü haline geldi. Bayle, takım elbiseli sendika ağalarından farklıydı. Şapkası ve duygusal konuşmalarıyla, yani daha sivil bir hal ile, hareketin sesi oldu. Bayle ise bir daha asla sessiz kalınmayacağına dair söylemlerde bulunarak harekete bir motto getirdi.

Paris Kuşatması

Hareket çok hızlı bir şekilde yayıldı ve Fransız yetkililer önlem almakta oldukça başarısız oldu. 26 Ocak ve 1 Şubat tarihleri arasında, Fransa’nın ana noktaları felçti. Çiftçiler, traktörleriyle Paris’i kuşatma altına alarak kendilerince bir “Paris Kuşatması” başlattı. Çiftçiler, A1, A6, A10 ve A13 gibi otoyolları saman balyaları ve traktör konvoylarıyla kapattı. Amaçları tabii ki başkenti aç bırakmak değildi. Başkentin dikkatini çekmeye çalışıyorlardı ve gayet de başarılı oldular.

3. Hükümetin Yanıtı: Gabriel Attal’ın “İtfaiyecilik” Dönemi

Ocak 2024’te göreve yeni Başbakan Gabriel Attal göreve başladı. Görev süresinin ilk ciddi sınavı ise bu krizdi. Hükümetini, stratejisi hareketi bölmek ve tansiyonu düşürmek üzerine kurdu. 26 Ocak ve 1 Şubat tarihlerinde yaptığı iki büyük açıklamayla Attal, çiftçilere kapsamlı tavizler verdi. Öncelikle hukuki yükün azaltılmasının ve bürokratik işlemlerin sadeleştirilmesi sözü çiftçilere verildi. Sonrasında hayvancılık sektörü için 150 milyon Euro’luk acil yardım paketi, yeni çiftçilerin kurulumu için 2 milyar Euro’luk kredi desteği açıklandı. Tarımsal dizel üzerindeki vergi artışı planı da rafa kaldırıldı. En tartışmalı ve sıkı olay Ecophyto hakkında olsa da, pestisit kullanımını azaltmayı hedefleyen Ecophyto planı durduruldu.

Bu tavizlerden sonra FNSEA ve Genç Çiftçiler (JA) sendikalarının 1 Şubat’ta eylemleri askıya alma çağrısı yapmasıyla sonuçlandı. Bayle, A64 blokajını kaldırdı ancak verilen sözlerin takipçisi olunacağını da belirtti ki bu, çiftçilerin merkeze karşı hala büyük bir güvensizlik içinde olduğunun da göstergelerinden biriydi. Eylemlerin durdurulması çağrısına rağmen, sol eğilimli ve küçük ölçekli sendikalar, bu önlemlerin endüstriyel tarımı desteklediğini ve temel sorun olan adil fiyat garantisini çözmediğini savunarak protestolara devam etme çağrısı yaptı.

Salon de l’Agriculture Çatışması

Ülke krizin bittiğini sanırken, şubat ayı sonunda yaşananlar, daha olayın bitmediğini gösterdi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, şubat ayındaki Paris Uluslararası Tarım Fuarı’na gelecekti. 24 Şubat 2024’te, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un fuarı ziyareti öncesinde, yüzlerce çiftçi güvenlik bariyerlerini aşarak fuar alanını bastı. Çevik kuvvet polisi ile çiftçiler arasında, ödüllü ineklerin ve saman balyalarının arasında arbede çıktı. 3 polisin bir tane devasa çiftçiyi zapt etmeye çalıştığı, çiftçilerin samanların üstünden polise atladığı komik görüntüler ortaya çıksa da devam eden tepkiler krizin derinliğini ve Cumhurbaşkanı’na duyulan kişisel tepkiyi gözler önüne serdi.

4. Yasama Cephesi: Tarımsal Yönlendirme Yasası (LOA) ve Ecophyto Tartışması

2024 baharı ve 2025 başı, sokaktaki isyan meclis koridorlarına taşındı. Hükümet, çiftçilerin egemenlik talebine yanıt olarak Loi d’Orientation Agricole (Tarımsal Yönlendirme Yasası – LOA) üzerinde çalışmaya başladı.

Egemenlik Yasası (Mart 2025)

Uzun ve sıkı tartışmaların ardından, “Tarımsal Egemenlik ve Tarımda Nesillerin Yenilenmesi İçin Yönlendirme Yasası” 24 Mart 2025 tarihinde kabul edildi. Bu yasa ile Fransa’nın tarım politikaları alanında yaşadığı değişim iyice ayyuka çıktı. Bu yasa, tarımı ve gıda egemenliğini “Intérêt général majeur” ( Büyük genel çıkar) olarak, yani bir nevi ulusal bir çıkar olarak tanımladı. Bu hukuki statü ile tarımsal projelerin (örneğin sulama göletleri veya büyük hayvan çiftlikleri) çevresel itirazlara karşı idari mahkemelerde daha güçlü bir konumda olmasının sağlanması amaçlandı. Bir diğer getiri ise tarımsal projelere karşı açılan davaların, sonuçlanma süresinin kısaltılmasıydı. Böylece çiftçilerin komşularıyla yaşadığı “koku ve gürültü” davalarında koruma sağlayan duyusal miras hükümleri güçlendirilmiş oldu.

Gösterge Savaşı: NODU vs. HRI-1

Attal döneminin en tartışmalı siyasi kararlarından biri ise pestisit kullanımını ölçen göstergenin değiştirilmesi oldu. Fransa, uzun yıllardır NODU (Nombre de Doses Unitaires) ve kısaca kullanılan ilacın dozajına odaklanan ve çevreciler tarafından daha güvenilir bulunan bir gösterge kullanıyordu. Lakin FNSEA ise bu göstergenin Fransız çiftçisini haksız yere cezalandırdığını savunarak, Avrupa standardı olan HRI-1 (Harmonized Risk Indicator 1) göstergesine geçilmesini talep ediyordu. HRI-1 ise maddelerin toksisite ağırlığına göre hesaplanıyor. Hükümet, çiftçilerin talebini kabul ederek HRI-1’e geçiş yaptı. Bunun ardından ciddi eleştiriler başladı. Çevreciler ve bilim insanları, HRI-1’in bir istatistiksel illüzyon olduğunu savundu. HRI-1’in hesaplama yöntemi nedeniyle, organik tarımda kullanılan bazı doğal maddeler (kükürt gibi) yüksek riskli görünebiliyor, buna karşın bazı sentetik kimyasalların kullanımı azalsa bile risk puanı düşüyordu. Bu durum, kağıt üzerinde pestisit kullanımı azalmış gibi gösterirken, gerçekte çevresel yükün değişmediği iddiasını ortaya çıkardı.

5. 2025 Baharı: İhanet ve İkinci Dalga

2025 Mayıs ayına gelindiğinde, krizi yeniden patladı. Geçen yasalar ve verilen sözlere rağmen, çiftçilere göre sahadaki gerçeklik değişmiyordu. Mayıs 2025’te, Senatör Laurent Duplomb’un öncülüğünde, çevre düzenlemelerini daha da gevşetmeyi amaçlayan yasa değişiklikleri gündeme geldi. Bu süreçte, Ulusal Meclis’in bazı maddeleri sansürlemesi veya değiştirmesi, FNSEA tarafından kabul edilemez bir adım olarak nitelendirilince, 26 Mayıs 2025’te, traktörler yeniden Paris sokaklarına döndü ve Ulusal Meclis önünde kamp kurdu. FNSEA Başkanı Arnaud Rousseau, hükümeti; verilen sözleri tutmamakla ve ihanetle suçladı. Sendikalar, özellikle su kullanımı ve üretim araçlarına (pestisitler) erişim konusundaki kısıtlamaların kaldırılmasında çok ısrarcıydı. Buna karşılık, 1.200’den fazla bilim insanı ve sağlık çalışanı, önerilen gevşetmelerin halk sağlığını tehdit ettiğine dair açık bir mektup yayınlayarak hükümeti uyardı ve bunun sonucu olarak hükümet iki taraf arasında sıkışıp kaldı.

6. Krizin Zirvesi: Mercosur ve Brüksel Kuşatması (Kasım-Aralık 2025)

Krizin ulusal boyuttan kıtalararası bir boyuta sıçradığı dönem 2025’in son çeyreği oldu. Gündemdeki tek madde: Avrupa Birliği ve Mercosur arasındaki serbest ticaret anlaşmasıydı. Fransız çiftçilerin en büyük korkusu, Güney Amerika’dan gelecek ucuz et, şeker ve soya ithalatıydı çünkü çiftçiler, Avrupa’da yasaklanan hormonların ve büyüme hızlandırıcıların kullanıldığı Brezilya sığır etinin, Avrupa pazarına girmesini bildiğimiz ölüm fermanı olarak görüyordu. Bunun üstüne bu korkuları haklı çıkaran bir kanıt olarak, Avrupa Komisyonu’nun Brezilya etindeki hormon denetimlerinde eksiklikler tespit etmesi ortaya konunca işler kızıştı. Rousseau doğal olarak “Bize ‘kaliteyi artırın, yeşil olun’ diyorsunuz, sonra da dünyanın öbür ucundan ormansızlaşmaya neden olan eti getiriyorsunuz” diyerek bu çelişkiyi sert bir dille eleştirdi.

Diplomatik Satranç ve Macron’un Yalnızlığı

Aralık 2025’te Brüksel’deki AB zirvesi öncesinde gerilim zirveye ulaştı. Almanya ve İspanya, sanayi ürünleri ihracatını artırmak için anlaşmanın imzalanmasını isterken, Macron, anlaşmayı engellemek için bir “blokaj azınlığı” (blocking minority) oluşturmaya çalıştı. İtalya, Polonya ve Macaristan ile ittifak arayışına girdi ve 18 Aralık 2025’te Brüksel’e vardığında “Hesap ortada yok, bu anlaşma bu haliyle imzalanamaz” restini çekti. Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ise ya şimdi ya hiç ultimatomu ile AB’yi sıkıştırdı ve anlaşmanın imzalanmaması durumunda sürecin çökebileceği uyarısında bulundu. Sonuç olarak, Fransa’nın ve çiftçilerin baskısıyla imza töreni Ocak 2026’ya ertelendi. Ancak tehlike tamamen ortadan kalkmadı.

Brüksel Kuşatması (18 Aralık 2025)

Diplomatlar içeride pazarlık yaparken, dışarıda da kaos hakimdi. 18 Aralık 2025’te, FNSEA ve Koordinasyon Rurale (CR), Belçikalı, İtalyan ve Polonyalı meslektaşlarıyla birleşerek Avrupa Mahallesi’ni kuşattı ve binlerce traktör Brüksel sokaklarını istila etti. Avrupa Parlamentosu’nun önü adeta işgal edildi. Polisler ile pancar ve gübre fırlatan çiftçiler çatıştı. Bu da Avrupalı çiftçilerin ulus ötesi bir dayanışma sergilediği nadir anlardan biri olarak tarihe geçmiş oldu.

7. Sağlık Krizi ve Yeniden Alevlenen Güney (Aralık 2025)

Mercosur krizi manşetleri süslemekteyken, Fransa’nın güneybatısındaki ahırlarda sessiz bir trajedi yaşanıyordu. Zaten ekonomik olarak bitmiş hayvancıları bir de 2025 sonunda patlak veren Sığır Dermatozu (Bovine Dermatosis) salgını vurdu. Hükümetin salgına yönelik aksiyonu, enfekte sürülerin itlaf edilmesi (kesilmesi) yönündeydi fakat hayvanlarını çocukları gibi gören ve genetik miraslarını korumak isteyen yetiştiriciler, doğal olarak bu politikayı reddetti ve olaylar kızışmaya başladı. Çiftçilerin talepleri net olarak itlaf değil, aşıydı. 13 Aralık 2025’te, krizin başladığı yer olan Carbonne’da, A64 otoyolu yeniden kapatıldı ve eylemin lideri yine Jérôme Bayle idi. “Yüzlerce hayvan kurtarılamayacak, korku bizi birleştiriyor” diyen Bayle, hükümet aşı kampanyasını genişletene ve itlafları durdurana kadar barikatların kalkmayacağını ilan etti. Bunun üzerine Tarım Bakanı Annie Genevard (Lecornu hükümeti), 8 departmanda 1 milyon sığırı kapsayan bir aşı kampanyası başlatmak zorunda kaldı ve bölgeye giderek durumu kontrol altına almaya çalıştı.

8. 2026’nın Şafağı: Noel Ateşkesinin Sonu ve Radikalleşme Yeni yılın ilk ışıkları

Politik çabalar Fransız kırsalındaki öfkeyi dindirmeye yetmedi. Sendikaların hükümetle vardığı “Noel Ateşkesi” (La Trêve de Noël), takvimler 2 Ocak 2026’yı gösterdiğinde fiilen sona erdi. Lakin bu kez sahneye çıkan aktörler değişmişti. Daha uzlaşmacı bulunan FNSEA’nın aksine, tabanın radikal sesi olan CR, konuşma faslını geçerek ipleri eline aldı. Eylemlerin dozunun arttırılacağını ilan eden bu sarı bereleriyle tanınan grup, hükümetin bürokratik sadeleştirme vaatlerinin makyajdan ibaret olduğunu savunuyordu. 5 Ocak sabahı, Fransa’nın tarımsal kalbi sayılan bölgelerde traktörler yeniden marşa bastı. Yalnız bu kez hedef sadece otoyollar değildi. Devletin sembolik merkezleri de hedef alınacaktı.

Krizin en dramatik anlarından biri, 8 Ocak 2026 sabahı yaşandı. Valiliğin kesin yasağına ve Paris çevresindeki yoğun güvenlik önlemlerine rağmen, CR öncülüğündeki yaklaşık yüz traktörden oluşan bir konvoy, şaşırtıcı bir manevrayla başkentin merkezine sızmayı başardı. Paris’in sabah trafiğini felç etmek için Eyfel Kulesi’nin gölgesine ve Invalides Meydanı’na devasa tarım makinelerini park eden çiftçiler, hiç çekinmeden turistlerin şaşkın bakışları arasında saman balyaları ateşe verdi. Sendika temsilcileri, “Bizi tarlada öldürdünüz, şimdi cesedimizi Paris’in ortasına getirdik” diyerek hükümete meydan okudu. Bu gövde gösterisinde polis müdahalesinin sınırlı kaldı. Çiftçilerin artık kaybedecek bir şeyleri kalmadığı mesajı ise Lecornu hükümetine en sert şekilde verilmiş oldu.

Sokaklar yanarken, diplomasi koridorlarında da tansiyon zirve yaptı. Cumhurbaşkanı Macron, 8 Ocak akşamı yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, Fransa’nın Mercosur anlaşmasına mevcut haliyle “kesinlikle hayır” diyeceğini bir kez daha teyit etti. Ancak bu açıklama, Brüksel’den gelen haberlerle gölgelendi. Almanya ve İtalya’nın başını çektiği bloğun, Fransa’nın vetosunu aşabilecek bir çoğunluğa yaklaştığına dair sızan bilgiler, öfkeyi körükledi. 9 Ocak 2026 itibarıyla gözler Brüksel’deki AB Konseyi oylamasına çevrilmiş durumda. Çiftçiler ise Macron’un “Hayır”ının, AB bürokrasisi karşısında etkisiz bir itiraz olarak kalmasından korkuyor. Eğer oylamadan anlaşma lehine bir karar çıkarsa, Genç Çiftçiler sendikası 19 Ocak’ta Strazburg’daki Avrupa Parlamentosu’nu tarihi bir kuşatmaya alacaklarını şimdiden duyurdu. Fransa ve Avrupa, tuhaf bir zamandan geçiyor.

9. Sonuç

Gelinen noktada Fransa, tarımsal bir krizden çok daha fazlasıyla uğraşmakta. Mesele tarımdan da büyük çünkü bu bildiğiniz bir rejim ve kimlik krizi. Bir yanda “Yeşil Mutabakat” ile çevreci dönüşümü zorlayan Brüksel, diğer yanda küresel pazarın vahşi rekabeti ve ortada sıkışıp kalan, ülkeyi doyuran ama kendi karnını doyuramayan Fransız çiftçisi. Zaten çok zor bir durum ama üstüne de hükümetin yetersiz ve pratikte uygulanmayan pansuman tedbirleri kanamayı durdurmaya doğal olarak yetmiyor. Bu çatışma, sadece Fransa’nın değil, Avrupa Birliği’nin gelecekteki gıda egemenliğinin de kaderini belirleyecek.

Kaynakça

1. Why are French farmers protesting? – The Pig Site, https://www.thepigsite.com/news/2024/01/why-are-french-farmers-protesting

2. Protesting farmers have France’s government in a bind – AP News, https://apnews.com/article/france-farmers-protests-macron-explainer-e57ff0b4a4e1d4c11460a10825d71fb1

3. Why Are French Farmers Protesting? – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=iOLZ-U49IR0

2020s French farmers’ protests – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/2020s_French_farmers%27_protests

4. One year after protests, French farming still in crisis • FRANCE 24 English – YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=JFaxfogbZKs

5. French Farmers Win Concessions After Moving To Besiege Paris, https://europeanconservative.com/articles/news/french-farmers-win-concessions-after-moving-to-besiege-paris/

6. France: Protesting Farmers Disrupt Traffic | Ackerman Group, https://ackermangroup.com/france-protesting-farmers-disrupt-traffic/

7. Europe’s winter of discontent: Farmers block roads to protest low prices, EU Green Deal, https://www.courthousenews.com/europes-winter-of-discontent-farmers-block-roads-to-protest-low-prices-eu-green-deal/

8. French Farmers Halt Protests After Government Promises Changes – BTW, https://mhebtw.mheducation.com/2024/02/07/french-farmers-halt-protests-after-government-promises-changes/

9. France’s government announces new measures to calm farmers’ protests, as barricades squeeze Paris – KSAT, https://www.ksat.com/news/2024/01/30/frances-government-prepares-new-measures-to-calm-farmers-protests-with-barricades-squeezing-paris/

10. French farmers unions call to end protests as PM unveils new measures | News – Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2024/2/1/french-farmers-unions-call-to-end-protests-as-pm-unveils-new-measures

11. France’s Écophyto Plan: Cutting Pesticide Use by 50% – Sustainable Agriculture Insights, https://www.marketplace.businessfrance.fr/france-pesticide-reduction-plan-ecophyto

12. France reintroduces pesticide plan, this time with EU indicator | AgencyIQ by POLITICO, https://www.agencyiq.com/blog/france-reintroduces-pesticide-plan-this-time-with-eu-indicator/

13. The controversy over Europe’s pesticide measurement – Vinetur, https://www.vinetur.com/en/2024022678229/the-controversy-over-europe-s-pesticide-measurement.html

14. FNSEA and JA announce further demonstrations and actions from May 26th – FreshPlaza, https://www.freshplaza.com/europe/article/9732641/fnsea-and-ja-announce-further-demonstrations-and-actions-from-may-26th/

15. French farmers protest in Paris for law loosening environmental regulations – Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/news/2025/5/26/french-farmers-protest-in-paris-for-law-loosening-environment-regulations

16. French farmers protest EU agricultural pact with South American trade bloc | PBS News, https://www.pbs.org/newshour/world/french-farmers-protest-eu-agricultural-pact-with-south-american-trade-bloc

17. French farmers escalate protests against an EU-Mercosur trade deal and fear unfair competition – KSAT, https://www.ksat.com/business/2024/11/18/french-farmers-mobilize-for-protests-over-eu-mercosur-trade-deal/

18. EU–Mercosur deal to be signed despite French opposition, says Lula | Agência Brasil, https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/internacional/noticia/2025-12/eu-mercosur-deal-be-signed-despite-french-opposition-says-lula

19. EU delays massive free-trade deal with South American bloc Mercosur amid farmer protests, https://www.pbs.org/newshour/world/eu-delays-massive-free-trade-deal-with-south-american-bloc-mercosur-amid-farmer-protests

20. Farmers Protest Ahead Of EU Summit – Brussels | Imagelinkglobal ILG, https://imagelinkglobal.com/products/ILEA004990958/

21. French Minister Heads to Southwest as Farmers Block Roads over Cattle Disease, https://ground.news/article/agriculture-dermatose-les-blocages-de-route-continuent-dans-le-sud-ouest-annie-genevard-sur-place-lundi

22. Bovine Dermatosis: Hundreds of Animals Will Not Be Saved, https://www.portaldoholanda.com.br/esportes/brasileirao-35-rodada-jogos-e-classificacao?s-news-21325416-2025-12-11-bovine-dermatosis-hundreds-of-animals-will-not-be-saved-declares-farmer-jerome-bayle